Wszelkie prawa zastrzeżone.
Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy może skuteczniej reagować na przypadki, w których umowa B2B jedynie formalnie określa współpracę pomiędzy przedsiębiorcami, natomiast w praktyce jest wykonywana jak umowa o pracę. Nowelizacja nie zmieniła definicji stosunku pracy, lecz przyznała PIP możliwość wydania decyzji stwierdzającej jego istnienie. Dla firm oznacza to konieczność sprawdzenia nie tylko treści kontraktów, ale przede wszystkim rzeczywistego sposobu organizowania współpracy.
Podstawowym punktem odniesienia pozostaje art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Stosunek pracy występuje wówczas, gdy dana osoba wykonuje osobiście pracę określonego rodzaju, za wynagrodzeniem, pod kierownictwem zatrudniającego oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym.
O kwalifikacji umowy nie przesądza jej nazwa, wpis kontraktora do CEIDG ani wystawianie faktur. PIP będzie oceniać faktyczny przebieg współpracy. Za sygnały ryzyka można uznać zwłaszcza:
Szczególnej analizy wymagają umowy zawarte z osobami, które wcześniej pracowały w firmie na etacie, a po przejściu na działalność gospodarczą nadal wykonują te same zadania, w tych samych godzinach i pod nadzorem tych samych osób. Sama zmiana podstawy współpracy nie wystarczy, jeżeli nie zmienił się jej rzeczywisty charakter.
Ryzykowne są również kontrakty, w których wykonawca świadczy usługi niemal wyłącznie dla jednego podmiotu, pracuje w wymiarze odpowiadającym pełnemu etatowi i korzysta z firmowego sprzętu, systemów oraz adresu e-mail. Współpraca z jednym klientem nie oznacza automatycznie stosunku pracy, ale w połączeniu z podporządkowaniem i brakiem ryzyka gospodarczego może mieć istotne znaczenie.
Osoby, które po przejściu na działalność gospodarczą wykonują te same zadania, w tych samych godzinach i pod nadzorem tych samych osób co wcześniej – bez realnej zmiany charakteru współpracy.
Kontraktor pracujący niemal wyłącznie dla jednego podmiotu, w wymiarze pełnego etatu, korzystający z firmowego sprzętu, systemów i adresu e-mail.
Kontrakty menedżerów i specjalistów funkcjonujących w strukturze firmy jak pracownicy, a także modele outsourcingowe, w których wykonawcy realizują polecenia kierownictwa klienta.
Kontroli podlegać będzie nie treść kontraktu, lecz to, jak współpraca wygląda w codziennej praktyce – korespondencja, harmonogramy, sposób rozliczeń i realny zakres samodzielności wykonawcy.
Audyt nie powinien ograniczać się do przeczytania umowy. Należy porównać jej postanowienia z codzienną praktyką. Inspektor może bowiem analizować między innymi korespondencję, harmonogramy, raporty czasu, zasady rozliczeń, obieg poleceń oraz sposób korzystania z firmowych narzędzi.
Przedsiębiorca powinien sprawdzić, czy dokumentacja jasno określa przedmiot i rezultat usług, odpowiedzialność wykonawcy, sposób rozliczania wynagrodzenia oraz zakres jego samodzielności. Znaczenie może mieć również możliwość korzystania z podwykonawców, organizowania pracy we własnym zakresie i świadczenia usług dla innych klientów.
Równie ważna jest praktyka zarządcza. Jeżeli kontraktor ma być niezależnym przedsiębiorcą, nie powinien być traktowany identycznie jak pracownik w zakresie ewidencji czasu, urlopów, ocen okresowych czy podporządkowania przełożonemu. Sztuczne postanowienia umowne nie zabezpieczą firmy, jeżeli faktyczne warunki współpracy im przeczą.
Interpretacja indywidualna: W razie wątpliwości przedsiębiorca może wystąpić do Głównego Inspektora Pracy o interpretację indywidualną dotyczącą konkretnego modelu współpracy. Ochrona wynikająca z interpretacji zależy jednak od zgodności opisanego stanu z rzeczywistą praktyką.
Okręgowy inspektor pracy może, po przeprowadzeniu kontroli i niewykonaniu polecenia usunięcia naruszenia, wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Może również skierować sprawę do sądu, w szczególności gdy konieczne jest ustalenie zatrudnienia za wcześniejszy okres.
Skutki mogą dotyczyć kilku obszarów jednocześnie:
Osoba uznana za pracownika może uzyskać uprawnienia dotyczące między innymi urlopu, czasu pracy, nadgodzin, minimalnego wynagrodzenia, ochrony przed rozwiązaniem umowy oraz świadczeń związanych z chorobą i rodzicielstwem.
Firma może być zobowiązana do zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń, skorygowania dokumentów i dopłaty różnicy pomiędzy należnymi składkami pracowniczymi a kwotami wcześniej opłaconymi z innego tytułu.
Konieczna może być zmiana sposobu rozliczenia wynagrodzenia, korekta obowiązków płatnika PIT, a w określonych przypadkach również weryfikacja faktur, VAT i kosztów podatkowych.
Za zastępowanie umowy o pracę umową cywilnoprawną w warunkach właściwych dla stosunku pracy grozi grzywna od 2000 zł do 60 000 zł. Ustawodawca przewidział jednak 12 miesięcy od wejścia nowych przepisów na dobrowolne zawarcie umowy o pracę bez odpowiedzialności za to wykroczenie. Zwolnienie to nie usuwa automatycznie pozostałych skutków pracowniczych, składkowych i podatkowych.
Firma, która w ciągu 12 miesięcy od wejścia nowych przepisów dobrowolnie zawrze umowę o pracę, uniknie grzywny za wykroczenie – ale nie uwolni się automatycznie od skutków pracowniczych, składkowych i podatkowych za wcześniejszy okres.
Sprawdź, czy Twoje kontrakty wytrzymają kontrolę PIP po 8 lipca 2026 r.
Zanim dojdzie do kontroli, warto samodzielnie zweryfikować stosowane modele współpracy. Poniższa lista pomoże wstępnie ocenić poziom ryzyka.
Nowe uprawnienia PIP nie oznaczają zakazu współpracy B2B. Legalne i rzeczywiście samodzielne kontrakty pozostają dopuszczalne. Ryzyko dotyczy przede wszystkim relacji, w których przedsiębiorca formalnie wystawia faktury, lecz faktycznie pracuje pod kierownictwem firmy, w wyznaczonych godzinach i bez własnego ryzyka gospodarczego.
Kancelaria Adwokacka SOLCZAK
W Kancelarii Adwokackiej SOLCZAK wspieramy przedsiębiorców, zapewniając kompleksową obsługę prawną firm, w tym audyt kontraktów B2B oraz dostosowanie dokumentacji i procedur. Zapewniamy także profesjonalne doradztwo podatkowe, które pozwala rzetelnie ocenić skutki pracownicze i ZUS-owskie. Warto przeanalizować stosowane modele współpracy przed kontrolą i odpowiednio wcześnie ograniczyć zidentyfikowane ryzyka.
Umów bezpłatną konsultację
ul. Szwedzka 22c lok. 192
03-420 Warszawa
ul. Ks. Jana Niedziałka 13 lok. 3/1
08-110 Siedlce