Przedsiębiorstwo w spadku jako aport do spółki – praktyczny przewodnik po sukcesji

Instytucja przedsiębiorstwa w spadku stanowi odpowiedź ustawodawcy na potrzebę zapewnienia ciągłości działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą. Dzięki tej konstrukcji możliwe jest czasowe utrzymanie funkcjonowania firmy do chwili zakończenia postępowania spadkowego lub wdrożenia rozwiązań sukcesyjnych. Jednym z praktycznych sposobów zabezpieczenia kontynuacji działalności oraz nadania jej trwałej formy prawnej jest wniesienie przedsiębiorstwa w spadku do spółki w drodze wkładu niepieniężnego (aportu).

Przedsiębiorstwo w spadku -definicja

Przedsiębiorstwo w spadku stanowi odrębną masę majątkową obejmującą zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, które wchodziły w skład majątku zmarłego przedsiębiorcy. Na podstawie ustawy o zarządzie sukcesyjnym instytucja ta wyposażona jest w możliwość:

posługiwania się dotychczasową firmą przedsiębiorcy,
kontynuowania zawartych umów,
posługiwania się
dotychczasowym numerem NIP,
wykonywania praw i obowiązków o charakterze majątkowym.

Jaka jest rola zarządcy sukcesyjnego?

Główną postacią w procesie sukcesji jest zarządca sukcesyjny. Może być on powołany przez przedsiębiorcę jeszcze za życia albo przez spadkobierców już po jego śmierci. Zarządca reprezentuje przedsiębiorstwo w spadku, zawiera umowy i dokonuje czynności prawnych, w tym czynności zmierzających do wniesienia aportu do spółki. Skuteczność tych działań wymaga jednak współdziałania spadkobierców, gdyż przeniesienie przedsiębiorstwa jako aportu co do zasady wymaga ich wspólnej zgody albo wcześniejszego rozstrzygnięcia sądu spadkowego.

Aport przedsiębiorstwa w spadku do spółki kapitałowej – podstawy prawne

Kodeks spółek handlowych dopuszcza wniesienie do spółki wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (art. 14 i nast. k.s.h.). Możliwość ta obejmuje również przedsiębiorstwo w spadku, o ile zachowuje ono charakter zorganizowanej całości gospodarczej. Aby czynność wniesienia przedsiębiorstwa w spadku mogła zostać uznana za aport, konieczne jest, aby wszyscy współwłaściciele udziałów w tym przedsiębiorstwie dokonali ich łącznego przeniesienia w ramach jednej, jednolitej czynności prawnej.

Aport może zostać wniesiony zarówno przy tworzeniu spółki kapitałowej, jak i w ramach podwyższenia jej kapitału zakładowego.

W praktyce oznacza to konieczność:

sporządzenia aktu notarialnego obejmującego umowę spółki albo uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego,
szczegółowego opisu przedmiotu aportu, jego wartości oraz podstawy prawnej przeniesienia,
zgłoszenia zmian do Krajowego Rejestru Sądowego.

Procedura wniesienia aportu – etapy krok po kroku

Wycena przedsiębiorstwa – ustalenie wartości wkładu przez biegłego rewidenta, rzeczoznawcę majątkowego lub w oparciu o bilans sporządzony na dzień aportu.
Uzgodnienia wspólników/akcjonariuszy – przygotowanie uchwał dotyczących objęcia udziałów lub akcji w zamian za aport.
Sporządzenie aktu notarialnego – obejmującego umowę spółki lub uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego wraz z opisem aportu.
Zawarcie umowy aportowej – przeniesienie przedsiębiorstwa w spadku na spółkę w drodze czynności prawnej wymagającej formy aktu notarialnego.
Rejestracja w KRS – zgłoszenie zmian własnościowych, w tym objęcia udziałów lub akcji w zamian za aport.

Aport przedsiębiorstwa w spadku - aspekty podatkowe

Opodatkowanie wniesienia przedsiębiorstwa w spadku do spółki kapitałowej należy rozpatrywać osobno dla każdego podatku:

VAT – aport przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części nie podlega opodatkowaniu VAT (art. 6 pkt 1 ustawy o VAT), dzięki czemu czynność jest neutralna podatkowo.
PCC – spółka kapitałowa uiszcza podatek w wysokości 0,5% od wartości podwyższonego kapitału zakładowego.
CIT – wniesienie całego przedsiębiorstwa lub ZCP może być neutralne podatkowo, a spółka przejmuje wartości podatkowe składników majątkowych.
PIT – spadkobiercy uzyskują przychód w wysokości wartości obejmowanych udziałów lub akcji, chyba że aport obejmuje całe przedsiębiorstwo, co pozwala na zastosowanie zwolnień.

Sukcesja uniwersalna a umowy z pracownikami i kontrahentami

Wniesienie przedsiębiorstwa w spadku do spółki kapitałowej może prowadzić do sukcesji uniwersalnej, obejmującej przejęcie:

praw i obowiązków wynikających z umów o pracę (art. 231 k.p.),
kontraktów handlowych,
zezwoleń, koncesji i licencji – o ile nie są imienne lub przepisy szczególne nie wyłączają ich przejścia.

Warto zaznaczyć, że niektóre decyzje administracyjne oraz ulgi podatkowe mogą nie podlegać przeniesieniu na spółkę. Każdorazowo konieczna jest szczegółowa analiza prawna.

Wymogi rejestrowe w KRS aportu przedsiębiorstwa w spadku

Zarówno objęcie udziałów/akcji w zamian za aport, jak i zmiany w strukturze własnościowej spółki, muszą zostać zgłoszone do Krajowego Rejestru Sądowego.

Do wniosku należy załączyć m.in.:

dokumenty potwierdzające wycenę przedsiębiorstwa,
akt notarialny (umowa spółki lub uchwała wspólników),
oświadczenia o objęciu udziałów/akcji,
zaświadczenie o niezaleganiu z podatkami/ZUS – jeżeli jest wymagane.

Korzyści i ryzyka aportu przedsiębiorstwa w spadku

Aport przedsiębiorstwa w spadku umożliwia:

zachowanie ciągłości działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy,
uporządkowanie spraw majątkowych i organizacyjnych,
profesjonalizację zarządzania w strukturze spółki kapitałowej,
pozyskanie nowych źródeł finansowania.

Jednocześnie proces ten wiąże się z ryzykami:

odpowiedzialnością spółki za zobowiązania przedsiębiorstwa,
koniecznością wniesienia aportu przez wszystkich współwłaścicieli udziałów w tym przedsiębiorstwie,
ryzykiem utraty niektórych uprawnień publicznoprawnych (np. koncesji).

Wniesienie przedsiębiorstwa w spadku do spółki kapitałowej w formie aportu stanowi skuteczny instrument sukcesji i kontynuacji działalności gospodarczej. Wymaga on jednak starannego przygotowania prawnego, podatkowego i organizacyjnego. Ze względu na złożoność procedury każdorazowo rekomendowane jest skorzystanie z pomocy profesjonalnej kancelarii prawnej i doradców podatkowych, co pozwala zminimalizować ryzyka i zapewnić bezpieczeństwo interesów spadkobierców oraz spółki.

Kancelaria Adwokacka adw. Adam Solczak

ul. Szwedzka 22c lok. 192
03-420 Warszawa

ul. Ks. Jana Niedziałka 13 lok. 3/1
08-110 Siedlce

Dane kontaktowe

NIP 8212489518
REGON 365028903

Wszelkie prawa zastrzeżone. Realizacja Marcetino.