Wszelkie prawa zastrzeżone.
Wprowadzenie fundacji rodzinnych do polskiego porządku prawnego miało jeden główny cel – umożliwić przedsiębiorcom płynne przekazywanie majątku w ramach sukcesji międzypokoleniowej, bez konieczności dzielenia firmy czy poddawania jej skomplikowanej restrukturyzacji. Instytucja ta zyskała dużą popularność, zwłaszcza wśród właścicieli większych firm rodzinnych.
8 sierpnia 2025 roku ogłoszono pakiet zmian, które mają wejść w życie z początkiem roku 2026. Choć nie są one tak radykalne, jak początkowo zapowiadano, to jednak istotnie zmieniają podatkowy krajobraz dla fundacji rodzinnych. Poniżej omawiamy najważniejsze zmiany, które – zgodnie z zapowiedziami – mają ograniczyć ryzyko nadużyć, a jednocześnie utrzymać atrakcyjność fundacji jako instrumentu sukcesyjnego.
W Kancelarii Adwokackiej SOLCZAK oferujemy pomoc i doradztwo prawno-podatkowe związane z założeniem i prowadzeniem fundacji rodzinnej.
Jedną z najistotniejszych nowości będzie wprowadzenie tzw. trzyletniego „lock-upu” – czyli ograniczenia w zakresie podatkowego zwolnienia z tytułu sprzedaży składników majątku wniesionych do fundacji rodzinnej.
Na czym to polega? W skrócie – jeśli fundacja rodzinna zdecyduje się sprzedać aktywa, które zostały do niej wniesione przez fundatora (np. udziały w spółce, akcje, nieruchomości) w ciągu pierwszych trzech lat od ich przekazania, to przychód z takiej sprzedaży będzie podlegał opodatkowaniu. Dopiero po upływie tego okresu sprzedaż takich składników będzie zwolniona z podatku – tak jak było to do tej pory.
Celem tej zmiany jest ograniczenie przypadków, w których fundacja była wykorzystywana do szybkiego i bezpodatkowego zbywania majątku. Takie działanie, choć formalnie legalne, stało w sprzeczności z ideą długofalowego zarządzania majątkiem rodzinnym. Lock-up ma zatem wzmocnić funkcję sukcesyjną fundacji, a nie likwidacyjną.
Warto zwrócić uwagę, że pierwotnie planowano znacznie dłuższy okres – aż 15 lat – jednak ostatecznie zdecydowano się na kompromisowe 3 lata. Pytania pozostają – czy np. akcje spółek publicznych będą objęte tymi samymi zasadami? Czekamy na projekt ustawy, który rozwieje te wątpliwości.
Drugą istotną zmianą będzie objęcie opodatkowaniem przychodów fundacji rodzinnych pochodzących z najem krótkoterminowego. Obecnie, mimo kontrowersyjnych interpretacji organów podatkowych, fundacje mogły korzystać ze zwolnienia z CIT także w przypadku wynajmu np. apartamentów turystycznych czy lokali usługowych – nawet jeśli był to najem krótkoterminowy, obejmujący dodatkowe usługi jak sprzątanie, zmiana pościeli czy zapewnienie mediów.
Od 2026 roku ta sytuacja ma się zmienić. Ministerstwo Finansów zapowiada, że fundacje rodzinne utracą zwolnienie podatkowe w przypadku najmu o charakterze krótkoterminowym. Problem polega jednak na tym, że nie określono precyzyjnie, co właściwie oznacza „krótkoterminowość”.
Czy wystarczy, że lokal wynajmowany jest na kilka dni? A może kluczowe będą dodatkowe usługi towarzyszące najmu? A może ustawodawca zdecyduje się na wprowadzenie cezury czasowej – np. 6 lub 12 miesięcy – która oddzieli najem „krótkoterminowy” od „długoterminowego”? Bez odpowiedzi na te pytania trudno planować przyszłe inwestycje fundacji w nieruchomości
Trzecią zmianą będzie włączenie fundacji rodzinnych w reżim tzw. CFC – czyli regulacji dotyczących zagranicznych jednostek kontrolowanych (ang. Controlled Foreign Corporations). Obecnie mechanizm ten dotyczy głównie spółek, ale od 2026 roku ma objąć także fundacje.
O co chodzi? Fundacje rodzinne, które posiadają udziały w zagranicznych spółkach – zwłaszcza zlokalizowanych w rajach podatkowych lub jurysdykcjach preferencyjnych – będą musiały opodatkować w Polsce dochody osiągane przez te zagraniczne podmioty, nawet jeśli formalnie nie zostały im jeszcze wypłacone.
Ma to zapobiec sytuacjom, w których fundacja „ukrywa” zyski za granicą i odwleka w nieskończoność ich opodatkowanie. Przepis ten wymusi większą transparentność i może wpłynąć na decyzje fundatorów planujących inwestycje międzynarodowe.
Ostatnia zapowiedziana zmiana dotyczy dość wyspecjalizowanego, ale istotnego mechanizmu wykorzystywanego przez część fundacji – inwestowania za pośrednictwem spółek transparentnych podatkowo, takich jak popularne luksemburskie SCSp.
Tego typu struktury pozwalały na emisję certyfikatów inwestycyjnych, które mogły być obejmowane przez fundacje rodzinne. W rezultacie fundacja formalnie nie osiągała przychodu (bo spółka była transparentna), a mimo to zarządzała realnym majątkiem i korzystała z efektów inwestycji. Zmiana przepisów ma ukrócić te praktyki i doprecyzować sposób opodatkowania takich sytuacji.
Dobrą wiadomością dla fundatorów i beneficjentów jest rezygnacja z wcześniejszych zapowiedzi wprowadzenia 4-procentowej daniny solidarnościowej od wypłat z fundacji rodzinnej. Pomysł ten wywołał ogromne kontrowersje i został ostatecznie porzucony – przynajmniej na tym etapie.
Ustawodawca zapowiedział, że szczegółowy projekt zmian ma zostać opublikowany w najbliższych tygodniach. Tymczasem fundatorzy i zarządy fundacji powinni już teraz przygotować się do nowych realiów. W szczególności warto:
przeanalizować strukturę majątku fundacji i zaplanować ewentualne transakcje,
zweryfikować źródła przychodów, zwłaszcza w kontekście najmu krótkoterminowego,
skonsultować struktury zagraniczne z doradcą podatkowym,
przygotować scenariusze podatkowe i alternatywy działania.
Nowelizacja ustawy o fundacjach rodzinnych nie oznacza końca ich atrakcyjności. To ewolucja, nie rewolucja – która przesuwa akcent z „podatkowej ucieczki” na transparentne, długofalowe zarządzanie majątkiem rodzinnym.
ul. Szwedzka 22c lok. 192
03-420 Warszawa
ul. Ks. Jana Niedziałka 13 lok. 3/1
08-110 Siedlce